Οι πιο συνηθισμένες ψυχοσωματικές διαταραχές και ποιο είναι το πρώτο βήμα που πρέπει να γίνει όταν τις αντιληφθούμε
Στα παλαιότερα συγγράμματα αναφερόταν τα 7 γνωστά Ψυχοσωματικά νοσήματα που περιέγραψε ο Alexander (1891 – 1964). Ένας πολύ γνωστός Ψυχαναλυτής και πρωτοπόρος στην μελέτη των Ψυχοσωματικών νοσημάτων. Τα 7 ψυχοσωματικά νοσήματα που περιέγραψε (η αγία 7ας κατά πολλούς) είναι: Το πεπτικό έλκος, η Ελκώδης Κολίτις, το Βρογχικό Άσθμα, η Ημικρανία, η Υπέρταση, η Θυρεοτοξίκωση και η Ατοπική Δερματίδα.
Οι απόψεις βέβαια του δέχτηκαν με τα χρόνια μεγάλες κριτικές και σήμερα λίγα απ’ όσα έχει υποστηρίξει είναι αποδεκτά. Όμως το βασικό είναι ότι διάφορες ψυχικές καταπονήσεις αλλά και οι τρόποι που αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα και τις προκλήσεις της ζωής, παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη νοσημάτων. Αυτή η αντίληψη ισχύει και σήμερα και αποτελεί μια επιστημονική θέση αποδεκτή από την Ψυχοσωματική Ιατρική.
Σήμερα, η έννοια του ψυχοσωματικού είναι πολύ πιο ευρεία. Και στα δύο γνωστά διαγνωστικά εγχειρίδια (ICD-10 και DSM-5) υπάρχει ειδική κατηγορία για τους ψυχολογικούς παράγοντες που επηρεάζουν σωματικές καταστάσεις.
Με αυτή την έννοια, οποιοδήποτε νόσημα μπορεί να θεωρηθεί ψυχοσωματικό, καθώς προφανώς και επηρεάζεται από διάφορες συμπεριφορές, τη διαχείριση των συναισθημάτων μας, την συχνά συνυπάρχουσα κατάθλιψη, τις ψυχικές καταπονήσεις ή τις πρακτικές ζωής. Η Νόσος του Crohn αλλά και πολλοί τύποι καρκίνου ανήκουν σε αυτά τα νοσήματα.
Η διαστολή αυτή μπορεί να είναι χρήσιμη, όμως ταυτόχρονα «μειώνει» το ενδιαφέρον για την ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση πολλών προβλημάτων υγείας εκ παραλλήλου με τις σωματικές θεραπείες. Αφού όλα τα νοσήματα επηρεάζονται από ψυχολογικούς παράγοντες, δεν υπάρχει και λόγος για ιδιαίτερη ενασχόληση μ’ αυτούς. Όμως, οι ψυχολόγοι και ψυχίατροι του ινστιτούτου μας γνωρίζουμε ότι η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει την απαραίτητη υποστήριξη για την ουσιαστική αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων.
Όμως οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους ξέρουν, ότι για να αντιμετωπίσουν διάφορα προβλήματα υγείας, είναι απαραίτητο να κάνουν αρκετές αλλαγές. Συχνά απαιτείται και βοήθεια από ειδικούς, δηλαδή μια υπηρεσία ψυχικής υγείας που θα προσφέρει εξειδικευμένη καθοδήγηση.
Τι γίνεται όμως ως προς τις αλλαγές που αφορούν τις στάσεις ζωής, τη διαχείριση των συναισθημάτων ή τις σχέσεις; Εδώ οι δυσκολίες είναι μεγαλύτερες. Σε ανθρώπους με ψυχοσωματικά προβλήματα, τα συναισθήματα είναι μια "άγνωστη χώρα" (terra incognito). Η αναγνώριση και η έκφρασή τους απαιτεί εμπειρία σε περιβάλλοντα που επιτρέπουν την προσωπική ανάπτυξη.
Όλη αυτή η πορεία δεν είναι μια διανοητική αναζήτηση, αλλά πρωτίστως μια πορεία ανάπτυξης της προσωπικότητας, που μας απομακρύνει από τα συμπτώματα. Συχνά, η δυσκολία στην έκφραση συναισθημάτων συνδέεται με μια λανθάνουσα αγχώδη διαταραχή ή βαθύτερα προβλήματα σχέσεων.
Κατά συνέπεια, το πρώτο βήμα είναι να προβληματιστούμε και να στοχαστούμε. Αν διαπιστώσουμε ότι χρειαζόμαστε αλλαγές, η ατομική ψυχοθεραπεία είναι η δόκιμη οδός. Στο Ι.ΨΥ.Π.Α είμαστε εδώ για να σας υποστηρίξουμε σε αυτή τη διαδρομή.
Υπογράφει ο Δρ. Γιάννης Νικολής
Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής Ομάδας-Διευθυντής ΙΨΥΠΑ
«Κατακτήστε την Ψυχική σας Υγεία»
