Τι είναι το ψυχικό τραύμα;
Πώς επηρεάζει τη ζωή μας ακόμη και δεκαετίες μετά;
Ποιες θεραπευτικές προσεγγίσεις μπορούν να βοηθήσουν;
Τι είναι το Ψυχικό Τραύμα;
Τα τελευταία χρόνια ακούμε συχνά τον όρο ψυχικό ή ψυχολογικό τραύμα, αλλά σπάνια γίνεται σαφές τι σημαίνει στην πραγματικότητα. Ένας απλός αλλά περιεκτικός ορισμός είναι ο εξής:
Ψυχικό τραύμα είναι μια επώδυνη εμπειρία ή μια σειρά εμπειριών που υπερβαίνουν τις αντοχές του ατόμου ή μιας ομάδας (π.χ. οικογένειας) και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τη στιγμή που συμβαίνουν. Το τραύμα εγγράφεται βαθιά στο ψυχικό και στο σωματικό μας «αποτύπωμα», επηρεάζοντας συναισθήματα, συμπεριφορά, σχέσεις και υγεία ακόμη και δεκαετίες μετά το αρχικό γεγονός (van der Kolk, 2014).
Τα «κρυφά» τραύματα και η σιωπηλή τους παρουσία
Πολλά ψυχικά τραύματα μένουν «θαμμένα» στη μνήμη μας, χωρίς να τα αναγνωρίζουμε συνειδητά. Παρ’ όλα αυτά, συνεχίζουν να επηρεάζουν τη ζωή μας:
- μέσα από ανεξήγητες συναισθηματικές αντιδράσεις,
- μέσω διαταραχών ύπνου και έντονων ονείρων,
- με ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως κόπωση, πονοκεφάλους και σωματοποιήσεις,
- ή μέσα από σοβαρά προβλήματα σχέσεων στην καθημερινότητά μας.
Τα όνειρα αποτελούν συχνά έναν «τόπο» όπου το τραύμα επιστρέφει, επιχειρώντας να βρει διέξοδο. Αν και αυτά τα σενάρια μπορεί να φαίνονται ξένα ή ακατανόητα, είναι κομμάτια της ιστορίας μας που διεκδικούν να γίνουν «ακουστά» και σεβαστά , (Levine, 2015).
Γιατί τα τραύματα δεν εξαφανίζονται
Σε αντίθεση με μια απλή πληγή του σώματος, το ψυχικό τραύμα δεν «θεραπεύεται» απλώς με το πέρασμα του χρόνου. Αντίθετα, ενσωματώνεται στη ζωή μας σαν ένα κομμάτι που ζητά να το δούμε, να το σεβαστούμε και να του δώσουμε μια θέση στην προσωπική μας αφήγηση. Η απόπειρα να το αγνοήσουμε συχνά εντείνει τον πόνο και τη δυσλειτουργία.
Η σημασία της θεραπείας και της ομάδας
Η ψυχοθεραπεία είναι συνήθως αναγκαία για την επεξεργασία των τραυμάτων. Ιδιαίτερα η ομαδική ψυχοθεραπεία προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον, όπου το άτομο μπορεί:
- να μοιραστεί την εμπειρία του,
- να βιώσει την κατανόηση των άλλων,
- και να ανακαλύψει ότι δεν είναι μόνο του.
Η ομάδα λειτουργεί ως «θεραπευτικό πεδίο» όπου ο πόνος βρίσκει λόγο και μορφή, οδηγώντας σταδιακά σε συμφιλίωση με το παρελθόν και σε αναζήτηση νέου νοήματος στη ζωή (Yalom & Leszcz, 2020).
Συμπέρασμα
Το ψυχικό τραύμα δεν είναι μια «παρεκτροπή» της ζωής μας, αλλά ένα γεγονός που μας διαμορφώνει. Αντί να το αποσιωπούμε, μπορούμε να το αγκαλιάσουμε, να του δώσουμε φωνή και, με τη βοήθεια της θεραπείας και της ομάδας, να το μετατρέψουμε από εμπόδιο σε πηγή δύναμης και αυτογνωσίας.
Αν νιώθετε ότι χρειάζεστε υποστήριξη, επικοινωνήστε μαζί μας για να βρούμε μαζί το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο.
Βιβλιογραφία
Levine, P. A. (2015). Trauma and memory: Brain and body in a search for the living past. North Atlantic Books.
van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.
Yalom, I. D., & Leszcz, M. (2020). The theory and practice of group psychotherapy (6th ed.). Basic Books.
