Κι αν τα πω, τι θα γίνει; Η δύναμη του να μιλάμε

Συγγραφέας: Δρ. Γιάννης Νικολής, Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής Ομάδας, Διδάκτωρ Ψυχιατρικής ΑΠΘ, Διευθυντής του Ινστιτούτου Ψυχοθεραπείας και Προσωπικής Ανάπτυξης.

Έχετε νιώσει ποτέ την ανάγκη να μιλήσετε σε κάποιον για όσα σας δυσκολεύουν, αλλά κάτι σας κρατά πίσω; Η σκέψη «Κι αν τα πω, τι θα γίνει;» μπορεί να συνοδεύεται από φόβο, αμφιβολία ή την πεποίθηση ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει. Κι όμως, το να μιλήσουμε για όσα βιώνουμε μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς την ανακούφιση και την ουσιαστική αλλαγή.

Όταν έχουμε ανάγκη να μιλήσουμε, αλλά διστάζουμε

Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ψυχική τους υγεία αισθάνονται έντονη την ανάγκη να μοιραστούν όσα τους απασχολούν και να βρουν έναν άνθρωπο που θα τους ακούσει και θα τους καταλάβει. Παρ’ όλα αυτά, η απόφαση να απευθυνθούν σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας δεν είναι πάντα εύκολη.

«Θα με καταλάβει κανείς πραγματικά;»

«Κι αν μιλήσω και δεν αλλάξει τίποτα;»

«Μήπως μου προτείνουν αμέσως φαρμακευτική αγωγή;»

«Κι αν με κρίνουν για όσα θα πω;»

Τέτοιες σκέψεις είναι πιθανό να λειτουργούν αποτρεπτικά. Ο φόβος της κριτικής, η ντροπή, η ανησυχία για το άγνωστο ή οι προηγούμενες αρνητικές εμπειρίες μπορεί να κάνουν την αναζήτηση βοήθειας να μοιάζει δύσκολη ή ακόμη και απειλητική.

Όταν, όμως, αναβάλλουμε διαρκώς να μιλήσουμε για όσα μας δυσκολεύουν, υπάρχει ο κίνδυνος να απομονωθούμε περισσότερο και η ψυχική μας επιβάρυνση να αυξηθεί.

Τι μπορεί να αλλάξει όταν μιλάμε;

Το να μιλήσουμε δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα θα εξαφανιστούν ως διά μαγείας. Μπορεί, όμως, να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο τα κατανοούμε και τα αντιμετωπίζουμε.

1. Βρίσκουμε χώρο να εκφράσουμε όσα νιώθουμε.

Όταν βιώνουμε έντονα συναισθήματα, άγχος, θλίψη ή σύγχυση, ενδέχεται να δυσκολευόμαστε να βάλουμε σε λέξεις αυτό που μας συμβαίνει. Η συζήτηση με έναν άνθρωπο που ακούει με προσοχή και χωρίς επικριτική διάθεση μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε και να εκφράσουμε καλύτερα τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας.

2. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε τα πάντα μόνοι μας.

Η αίσθηση ότι κανείς δεν μας καταλαβαίνει μπορεί να ενισχύσει τη μοναξιά. Η ουσιαστική επικοινωνία μάς δίνει τη δυνατότητα να νιώσουμε ότι κάποιος λαμβάνει σοβαρά υπόψη όσα περνάμε. Το να ζητάμε βοήθεια δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά μια σημαντική πράξη φροντίδας προς τον εαυτό μας.

3. Αρχίζουμε να βλέπουμε τα προβλήματα πιο καθαρά.

Μέσα από τη συζήτηση με έναν ειδικό, μπορούμε να εξετάσουμε όσα μας απασχολούν από διαφορετικές οπτικές, να αναγνωρίσουμε δυσκολίες που επαναλαμβάνονται και να κατανοήσουμε καλύτερα τις ανάγκες μας. Όταν ένα πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερη σαφήνεια, μπορεί να γίνει ευκολότερο να αναζητήσουμε πιθανούς τρόπους αντιμετώπισής του.

4. Αναζητούμε λύσεις με βάση τις δικές μας ανάγκες.

Η υποστήριξη από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας δεν περιορίζεται στην καταγραφή των προβλημάτων. Μπορεί να περιλαμβάνει την αναζήτηση πρακτικών τρόπων διαχείρισης των δυσκολιών, την ενίσχυση των προσωπικών μας δεξιοτήτων και τη διαμόρφωση ενός πλάνου υποστήριξης που ανταποκρίνεται στις ανάγκες μας.

«Κι αν μου δώσουν φάρμακα;»

Ο φόβος ότι η επίσκεψη σε έναν ειδικό θα οδηγήσει αναπόφευκτα στη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής αποτελεί για ορισμένους ανθρώπους σημαντικό εμπόδιο στην αναζήτηση βοήθειας.

Στην πραγματικότητα, η φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν είναι ίδια για όλους. Ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου, μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, συμβουλευτική, φαρμακευτική αγωγή όταν ενδείκνυται ή συνδυασμό διαφορετικών παρεμβάσεων.

Η κατάλληλη προσέγγιση προκύπτει μέσα από την αξιολόγηση των δυσκολιών, τη συζήτηση με τον κατάλληλο επαγγελματία και τη συνεργασία μαζί του. Η φαρμακευτική αγωγή δεν αποτελεί αυτόματη συνέπεια του να μιλήσει κάποιος για τα προβλήματά του.

Είναι σημαντικό να μπορούμε να εκφράζουμε τις ανησυχίες μας, να κάνουμε ερωτήσεις και να συμμετέχουμε ενεργά στις αποφάσεις που αφορούν τη φροντίδα μας.

Το πρώτο βήμα δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο

Η αναζήτηση βοήθειας δεν απαιτεί να έχουμε ήδη κατανοήσει πλήρως τι μας συμβαίνει. Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τις σωστές λέξεις ούτε να μπορούμε να εξηγήσουμε με ακρίβεια τα συναισθήματά μας.

Μπορούμε να ξεκινήσουμε με μια απλή φράση:

«Δεν αισθάνομαι καλά και θα ήθελα να μιλήσω σε κάποιον».

Μπορούμε, επίσης, να απευθυνθούμε αρχικά σε έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε, να ζητήσουμε πληροφορίες για διαθέσιμες υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή να κλείσουμε ένα πρώτο ραντεβού με έναν κατάλληλο επαγγελματία.

Είναι φυσιολογικό να χρειαζόμαστε χρόνο για να αισθανθούμε ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Η σχέση με τον ειδικό διαμορφώνεται σταδιακά, μέσα από την επικοινωνία, τον σεβασμό και τη συνεργασία.

Το να μιλήσουμε μπορεί να είναι η αρχή

Ίσως, όταν σκεφτόμαστε «Κι αν τα πω, τι θα γίνει;», να περιμένουμε μια άμεση λύση ή μια εγγύηση ότι όλα θα αλλάξουν. Κανείς δεν μπορεί να υποσχεθεί ότι μια συζήτηση θα λύσει κάθε δυσκολία. Μπορεί, όμως, να ανοίξει έναν δρόμο προς την κατανόηση, την υποστήριξη και την αναζήτηση λύσεων.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να φτάσουμε στα όριά μας για να ζητήσουμε βοήθεια. Η φροντίδα της ψυχικής μας υγείας αξίζει την ίδια προσοχή με τη φροντίδα της σωματικής μας υγείας.

Κι αν, τελικά, το να μιλήσουμε είναι το πρώτο βήμα για να μην είμαστε πια μόνοι με όσα μας δυσκολεύουν;

Στο ΙΨΥΠΑ, αναγνωρίζουμε τη σημασία της κατανόησης, της επικοινωνίας και της υποστήριξης στην αντιμετώπιση των δυσκολιών της ψυχικής υγείας. Η αναζήτηση βοήθειας μπορεί να ξεκινήσει με μια απλή συζήτηση και να αποτελέσει την αρχή μιας ουσιαστικής πορείας προς την καλύτερη ψυχική ευεξία.

Συχνές ερωτήσεις

Θα μου δώσουν φάρμακα αν μιλήσω σε ψυχολόγο;

Η φαρμακευτική αγωγή δεν είναι αυτόματη συνέπεια του να μιλήσει κάποιος για τα προβλήματά του. Η φροντίδα προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε ανθρώπου και μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, συμβουλευτική ή συνδυασμό παρεμβάσεων. Μπορείτε πάντα να εκφράζετε τις ανησυχίες σας και να συμμετέχετε στις αποφάσεις.

Τι να πω στο πρώτο ραντεβού με ψυχολόγο;

Δεν χρειάζεται να έχετε καταλάβει πλήρως τι σας συμβαίνει ούτε να βρείτε τις σωστές λέξεις. Μπορείτε να ξεκινήσετε λέγοντας απλά ότι δεν αισθάνεστε καλά και θέλετε να μιλήσετε σε κάποιον. Η εμπιστοσύνη με τον ειδικό χτίζεται σταδιακά.

Τι μπορεί να αλλάξει όταν μιλάω για όσα με δυσκολεύουν;

Η συζήτηση με έναν ειδικό μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που κατανοείτε και αντιμετωπίζετε όσα σας απασχολούν. Μπορεί να σας βοηθήσει να εκφράσετε όσα νιώθετε, να δείτε τα προβλήματα πιο καθαρά και να βρείτε τρόπους διαχείρισης που ταιριάζουν στις ανάγκες σας.

Διαβάστε επίσης

• Το να μας ακούσουν και να μας καταλάβουν είναι θεραπευτικό
• Ατομική ψυχοθεραπεία στο Ινστιτούτο

Βιβλιογραφία

• World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. https://www.who.int/publications/i/item/9789240049338

• World Health Organization. (2026, September 11). Mental health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-strengthening-our-response

• National Institute of Mental Health. (2024, February). Psychotherapies. https://www.nimh.nih.gov/health/topics/psychotherapies

• National Institute of Mental Health. (2024, September). Mental illness. https://www.nimh.nih.gov/health/statistics/mental-illness